Geluid meten

Technische natuurkunde

Door: ir. Joost van Kasteren

Akoestische camera legt trillende luchtdeeltjes vastTECHNO! nr. 2/2006

Serendipiteit bestaat. Toen dr.ir. Hans-Elias de Bree begon te schreeuwen, omdat hij er niet in slaagde een sensor te bouwen voor het meten van vloeistofstromen in een injectiemotor gaf het apparaatje ineens teken van leven. De elektrotechnicus had per ongeluk een sensor ontdekt waarmee de snelheid van trillende luchtdeeltjes wordt gemeten. De microflown: een camera die geluid vastlegt.

Op tafel ligt een pompje van een centimeter of tien lang. De cilindervormige metalen behuizing is bevestigd op een kubusje van kunststof. Dr.ir. Hans-Elias de Bree, lector aan de Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN) en mede-eigenaar van het bedrijf Microflown, beweegt een merkwaardig staketsel over het pompje: een array van zestien sensoren van het formaat lucifer. Op het beeldscherm is een patroon van rode vlekken te zien, zowel in het huis als in de voet van het pompje. 'Deze akoestische camera toont real time waar zich de bronnen van het geluid bevinden', zegt dr.ir. Tom Basten van TNO Industrie en Techniek. In het kader van de Casimir-regeling van NWO - een overheidssubsidie van vier miljoen voor het creëren van stageplaatsen bij bedrijven voor exacte wetenschappers in opleiding - is hij voor twee dagen per week uitgeleend aan Microflown Technologies om te helpen bij de ontwikkeling van applicaties. 'Als duidelijk is waar het geluid vandaan komt, kan een ontwerper heel wat doen. Hij kan bijvoorbeeld het kunststofklepje van de voet beter bevestigen, zodat het niet meer trilt en dus ook minder of geen geluid veroorzaakt.' De Bree voegt daaraan toe: 'Foute pompjes zijn er ook mee op te sporen. Nu moeten ze vanwege het omgevingsgeluid in de fabriekshal allemaal afzonderlijk worden getest in een 'stille' kamer. Met de akoestische camera kan dat gewoon tijdens de productie.'

Lees verder in TECHNO! nummer 2 april/mei 2006