Kabelkoeler

Elektrotechniek

Door: Drs. Enith Vlooswijk

Cryopshere creeert koude voor supergeleiders met stirlingprincipeTECHNO! nr. 3/2008

Het Eindhovense bedrijf Stirling heeft een koelsysteem ontwikkeld om supergeleiders koud te houden. De CryoSphere is een stirlingkoeler, die gebruikmaakt van het principe dat gas bij compressie opwarmt en bij expansie afkoelt. 'De machine kan tien jaar lang onderhoudsvrij draaien.'

De weerstand van bepaalde materialen zakt naar nul als ze extreem koud worden. Daardoor kunnen ze elektrische stroom geleiden zonder energieverlies. Reden genoeg om koperen elektriciteitskabels te vervangen door deze supergeleiders, die bestaan uit tapes van heel dunne legeringen in een zilveren huls. Het is alleen nog moeilijk om het materiaal voldoende koud te houden. Een goed geïsoleerde, met vloeibare stikstof gevulde leiding is een optie. De nieuwste supergeleidingsmaterialen, met exotische formulenamen als Bi-2223 of Bi2Sr2CaCu2Ox, werken bij de relatief hoge temperatuur van 77 K (-196 °C). Dat is echter precies de temperatuur waarbij stikstofgas vloeibaar wordt. Koelmachines die stikstof koud houden bestaan wel, maar vereisen nog veel onderhoud. Het Eindhovense bedrijf Stirling heeft een koelmachine ontwikkeld die dit probleem niet heeft. 'De CryoSphere kan tien jaar lang onderhoudsvrij draaien', vertelt algemeen directeur Ronald den Heijer. 'De bestaande koelmachines vereisen ongeveer elke vijfduizend uur een onderhoudsbeurt. Op zich is dat weinig, maar voor een utiliteitsmachine is het te vaak.'

Lees verder in TECHNO! nummer - 3 mei / juni 2008